İmam Muhammed Gazali'nin Ahlaki-Siyasi Düşüncesinde Ahlak ve Siyaset İlişkisinin Açıklanması: Hermenötik Yaklaşım

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.69892/diwan.2025.97

Anahtar Kelimeler:

Ahlak ve siyaset- İmam Muhammed Gazali- Ahlak Ekolü- Siyasi Ekol- Hermenötik

Özet

Bu makale, İmam Muhammed Gazali'nin Ahlaki-siyasi düşüncesinde ahlak ve siyasetin ilişkisini yorumlayıcı ve açıklayıcı bir bakış açısıyla ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu açıklama, verilerin, tarihi bilgilerin ve belgelerin toplanması yoluyla betimleyici-analitik bir yöntemle gerçekleştirilmiş, İmam Gazali’nin eserleri gerçeklikle örtüşen bir metin olarak ele alınmıştır. Bu bağlamda şu soru gündeme gelmektedir: İmam Gazali'nin ahlak ve siyasi düşüncesinde ahlak ve siyaset birbirleriyle nasıl bir ilişki kurar? Gazali’nin ahlak ve siyasi sisteminde etik terbiye sağlarken, siyaset bunu tamamlamaktadır; dolayısıyla bu iki unsur arasında, ideal ve düzenli bir birliktelik bulunmaktadır. Araştırma amacını gerçekleştirmek için konular üç bölümde düzenlenmiştir. İlk bölümde, Hermenötik araştırmanın teorik çerçevesi olarak sunulmaktadır. İkinci bölüm, İmam Muhammed Gazali'nin ahlak ve siyasi düşüncesinin açıklanmasına ayrılmıştır. Sonuç bölümünde, tartışmalardan elde edilen çıkarım önerileri, İmam Muhammed Gazali'nin ahlak ve siyasi ekolü çerçevesinde ahlak ve siyasetin ilişkisini belirlemek ve kullanmak amacıyla sunulmaktadır. Mevcut araştırmanın sonucu, İmam Gazali'nin ahlak ve siyasi ekolüne göre ahlak ve siyaset arasındaki ilişkinin yakın olduğunu göstermektedir. Bu ilişkiler, daha çok etik, siyaset ve bilimler kategorilerinin tanımları içinde kendini göstermektedir. Onun ahlak ve siyaset üzerine yorumları göz önüne alındığında, İmam Gazali'nin etik siyaseti teorileştirdiği ve siyasi etik teorisinin anlamsız olduğu kanaatindedir.

Yazar Biyografisi

Mohammad Arif Fasihi Dawlatshahi, Davet Üniversitesi

Dr. Davet Üniversitesi Öğretim Üyesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü.

Referanslar

قرآن‌ کریم

ابن‌سینا، ابوعلی. رسالة فی اقسام العلوم العقلیة. مصر: 1332 هـ.ق.

احمدی، بابک. ساختار و تأویل متن. تهران: نشر مرکز،1390 هـ.ش.

آشتیانی، عباس اقبال. مكاتیب فارسی غزالی. تهران: كتابخانهٔ سنایی و طهوری، 1363 هـ.ش.

بلك، آنتونی. تاریخ اندیشۀ سیاسی اسلام. مترجم. محمد حسین وقار، تهران: انتشارات اطلاعات، 1385 هـ.ش.

دینانی غلام حسین. منطق و معرفت از نظر غزالی. تهران: انتشارات امیركبیر، چاپ دوم، 1375 هـ.ش.

ریکور، پاول. "وظیفه هرمنوتیک". مترجم. محمدحسین. لطفی فصلنامه فلسفه شماره 2 (بی‌تا)، 60.

وان، هاروی. "هرمنوتیک و تاریخچه آن". مترجم. مریم امینی، ماهنامه کیان، 1377 هـ.ش، 42.

ریکور، پل. "رسالت هرمنوتیکی". مترجم. یوسف اباذری و مراد فرهاد پور. مجله فرهنگ کتاب چهارم و پنجم بهار پاییز. 1368 هـ.ش.

سلیمی، حسین. هرمنوتیک و شناخت روابط جهانی. تهران: رخداد نو، 1389 هـ.ش.

طباطبایی، جواد. درآمدی فلسفی بر تاریخ اندیشه در ایران. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، 1367 هـ.ش.

عالم، عبدالرحمن. بنیادهای علم سیاست. تهران: نشر نی، چاپ چهاردهم، 1385 هـ.ش.

غزالی، محمد بن محمد. احیاء علوم الدین. مترجم. محمد خوارزمی، ج 1، تهران: شركت انتشارات علمی فرهنگی، چاپ پنجم، 1384 هـ.ش.

غزالی، محمد بن محمد. كیمیای سعادت. تحیقیق. خدیو جم، ج 2، تهران: انتشارات فرهنگی، 1361 هـ.ش.

غزالی، محمد بن محمد. اخلاق نبوت. تحقیق. محمد حسین خدیوجم، تهران: مركز پخش كتاب پایا، 1359 هـ.ش.

غزالی، محمد بن محمد. الاقتصاد فی الاعتقاد. بیروت: دارالكتب العلمیه، 1403 هـ.ق.

غزالی، محمد بن محمد. فضایح الباطنیة. قاهره: الدار الغرمیه الطباعة و النشر، 1283 هـ.ق.

غزالی، محمد بن محمد. المستصفى من علم الأصول. ج 1، مصر: بی‌نا، 1332 هـ.ق.

غزالی، محمد بن محمد. میزان العمل. مصر: مطبعة العربیه، 1342 هـ.ق.

غزالی، محمد بن محمد. المنقذ من الضلال. مترجم. صادق آینه‌وند، تهران: امیركبیر، چاپ اول. 1360 هـ.ش.

غزالی، محمد بن محمد. نصیحة الملوك. تحقیق. جلال الدین همایی، تهران: موسسه نشر هما، چاپ چهارم، 1367 هـ.ش.

غزالی، محمد بن محمد. مقاصد الفلاسفه، تحقیق: الدكتور سلیمان دنیا، قاهره: دار معارف، 1961 م.

قادری، حاتم. اندیشه‌های سیاسی غزالی. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، 1370 هـ.ش.

نصر، محمد عبدالمعز. فلسفة السیاسیة عندالغزالی. قاهره: المجلس الأعلى لرعایة الفنون والآداب والعلوم الاجتماعیة، 1961 م.

رهبری، مهدی. هرمنوتیک و سیاست، مروری بر نتایج سیاسی هرمنوتیک فلسفی هانس گئورگ گادامر. تهران: کویر، 1385 هـ.ش.

واعظی، احمد. درآمدی بر هرمنوتیك. قٌم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول، 1385 هـ.ش.

مبارک، زکی. الأخلاق عند الغزالی. بیروت: بی‌نا، 1408 هـ.ق.

Yayınlanmış

2025-01-07

Nasıl Atıf Yapılır

Fasihi Dawlatshahi, M. A. (2025). İmam Muhammed Gazali’nin Ahlaki-Siyasi Düşüncesinde Ahlak ve Siyaset İlişkisinin Açıklanması: Hermenötik Yaklaşım. Diwan, 6(1), 127–155. https://doi.org/10.69892/diwan.2025.97

Sayı

Bölüm

Articles