Maverdî’nin Düşüncesinde Devlet ve Siyaset
DOI:
https://doi.org/10.69892/Diwan.5214Anahtar Kelimeler:
İslam Felsefesi- Maverdî- Düşünce- Devlet- Siyaset- YöneticiÖzet
Maverdî (ö. 450/1058) V/XI. asırda yaşamış bir İslâm düşünürü olarak muhtelif alanlarda pek çok eser kaleme almıştır. Ancak teliflerinin birçoğu günümüze kadar ulaşmamıştır. Onun yazılarından bir kısmının devlet, siyaset ve felsefe ile ilgili olduğu söylenebilir. Maverdî, birçok eserinde kendinden önce gelen fikir ve düşünce birikiminden büyük ölçüde yararlanmıştır. O, her şeyden önce Hz. Peygamber'in uygulamalarından, hulefâ-yı râşidîn'in devlet ve siyasetle ilgili düşünce ve birikimlerinden yararlanmıştır. Ayrıca, selef-i sâlihîn âlimlerinin ve sonraki düşünürlerin fikir ve birikimlerinden de yararlanmıştır. Ona göre, her devlet bir toplum üzerine inşa edilir ve devleti yönetenler ise toplumun din, mezhep, kültür gibi yapılarına uygun bir siyaset politikası düzenlemelidir. Toplumu yöneten devlet başkanı ve siyasetçilerin birtakım vasıflara sahip olması gerekir ve bu yöneticiler güttükleri siyaset ve uygulamalarla halkın dikkatini çekmelidirler. Bu çerçevede, Maverdî'nin eserleri, İslâm düşüncesi ve siyasî teorilerinin gelişimine önemli katkılarda bulunmuştur. Onun eserlerinde, İslâm'ın siyasî ilke ve devlet yönetimi hakkındaki görüşleri detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Bu makalede Maverdî’nin düşüncesinde devlet ve siyaset; devletin ihtiyaçları, yöneticileri, yönetim tarzı gibi hususlar incelenmiştir.
Referanslar
Ahteri, Mustafa Bin Şemseddin. Ahter-i Kebir. İstanbul: Matbaa-i Âmiri, 1302.
Apaydın, H. Yunus. “Siyâset-i Şer’iyye”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 37/299-304. İstanbul: TDV Yayınları, 2009.
Avcı, Casim. “Hilafet”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 17/539-546. İstanbul: TDV Yayınları, 1998.
Aydın, Fatih. “Ahlak ve Siyasetin Belirleyici İlkesi Olarak Adalet: Mâverdî Merkezli Okuma”, Eskiyeni Dergisi, 42 (Eylül 2020), 1077-1194.
Aydın, Hakkı. “İslâm Hukuku, Devlet ve Ahkâm-ı Sultaniyye İlişkisi”, Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 5/2, (2001), 57-80.
Aydınlı, Yaşar, “Fârâbi’nin Siyaset Felsefesinde “İlk-Başkan (er-Reîs el-Evvel)” Kavramı”, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2/2, (1987), 291-302.
Birsin, Mehmet. “Ebu’l-Hasen el-Mâverdî’nin Ahlak Anlayışı”, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17 (Aralık 2018), 47-57.
Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl. el-Câmiu’s-sahîh. Beyrut: Dârü İbn-i Kesîr, 1987.
Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem İbn Manzûr, Lisânü’l-ʿArab. I-XV, Beyrut: Daru Sadr, 2010.
Dönmez, İbrahim Kâfi., “Maslahat”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 28/79-94, Ankara: TDV Yayınları, 2003.
Fahrî, Macid. İslam Ahlak Teorileri, çev. Muammer İskenderoğlu-Atilla Arkan. İstanbul: Litera Yayınları, 2004.
Gazzalî, Muhammed. Nasîhatü’l-mülûk (Devlet Başkanlarına Nasihatler), çev. Osman Şekerci Ankara: Büyüyenay Yayınları, 1995.
Gazzalî. Muhammed. Mustasfâ, çev. Hacı Yunus Apaydın. İstanbul: Klasik Yayınları, 2006.
Göral, Hasan. Maverdî’nin el-Ahkamü’s-Sultaniyye Adlı Eserinde Halk Anlayışı. Niğde: Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2010.
Göz, Kemal. “Mâverdî’de Siyaset Felsefesi: Ahkamu’s-Sultaniyye Örneği”, Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 8/1 (Haziran 2021), 100-121.
Güner, Ahmet. “Maverdî’nin Hilafet Kuramının Tarihsel Arkaplanına Bir Bakış (I)”. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1/16 (2002), 3-36.
İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd. Sünen İbn Mâce. I-XI, Tercüme ve Şerh. Haydar Hatipoğlu. İstanbul: Kahraman Yayınları, 1982.
Kallek, Cengiz. “Mâverdî’nin Ahlâkî, İctimâî, Siyasî ve İktisadî Görüşleri”, Dîvân İlmî Araştırmalar Dergisi, 17, (Aralık 2004), 219-265.
Kallek, Cengiz. “Mâverdî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi 28/180-186. İstanbul: TDV Yayınları, 2003.
Koşum, Adnan. “İslam Hukukunda “Siyaset-i Şer’iyye” Kavramı”. İslâmî Araştırmalar Dergisi, 3/16 (2003), 350-358.
Köse, Hızır Murat. “Siyaset”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 37/294-299. İstanbul: TDV Yayınları, 2009.
Kur’ân Meâli. Erişim 14. Nisan 2023. https://www.kuranvemeali.com
Maverdî, Ali b. Muhammed, Edebü’d-dünya ve’d-din. çev. Ali Akın. İstanbul: Temel Neşriyat, 1982.
Maverdî, Ali b. Muhammed. Edebü’l-vezir. çev. İbrahim Barca. İstanbul: Klasik Yayınları, 2014.
Maverdî, Ali b. Muhammed. el-Ahkamü’s-Sultaniyye. çev. Ali Şafak. İstanbul: Bedir Yay., 1994.
Maverdî, Ali b. Muhammed. Nasîhatü’l-mülûk. çev. Mustafa Sarıbıyık. İstanbul: Ark Kitapları, 2004.
Maverdî, Ali b. Muhammed. Yüce Hedefler Kitabı. çev. Bergamalı Cevdet Efendi, Hazırlayan Yaşar Çalışkan. İstanbul: Büyüyenay Yayınları, 2013.
Menekşe, Ömer. “Ehl-i Sünnet Düşüncesinde Devlet Anlayışı: Mâverdî Örneği”, Dini Araştırmalar Dergisi, 5/3, (2005), 135-147.
Menekşe, Ömer. “İslam Düşünce Tarihinde Devlet Anlayışı Mâverdi ve Nizâmülmülk Örneği”, Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 5/2 (Nisan 2005), 193-211.
Mes’ûd, Muhammed Halid. İslâm Hukuk Teorisi, çev. Muharrem Kılıç̧, İstanbul: İz Yayıncılık, 1997.
Müslim, Ebü’l-Hüseyin Müslim b. el-Haccâc. Sahihu Müslim, thk. Muhammed Fuad Abdulbaki. Riyad: Daru’s-Selam, 1421/2000.
Şâtıbî, İbrahim b. Musa. el-Muvâfakât, çev. Mehmet Erdoğan, İstanbul: İz Yayıncılık, 2020.
Tûsî, Nasirüddin. Ahlak-ı Nasirî. çev. Anar Gafarov-Zaur Şükürov. İstanbul: Litera Yayınları, 2007.
Türk, İbrahim. “Hukuki Boşluğun Doldurulması Bağlamında Hz. Ömer’in (ö. 23/644) Fıkhında Maslahat ve Siyâset-i Şer’iyye”. Amasya İlahiyat Dergisi 21 (Aralık 2023), 35-78.
Türkçe Sözlük. 1. Cilt. Hazırlayan İsmail Parlatır-Nevzat Gözaydın vd. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 9. Basım, 1998.
Yalın, Salih, “Şehrezûrî’de Siyaset Ahlakı”, Uluslararası 13. Yüzyılda Felsefe Sempozyumu Bildirileri, (Kasım 2014), 765-780.
Yalın, Salih, “Şirvanî’de Ahlak ve Siyaset”, Bilimname, 24/26 (Ocak 2013), 9-30.
Zebîdî, Seyyid Muhammed Murtaza, Tâcü’l-Arûs min Cevâhiri’l-Kâmûs, Kuveyt: Vizâratü’l-irşâd ve’l-enbâ, 1965.
Zerkâ, Mustafa Ahmed. İslâm Hukuk Ekolleri ve Maslahat Teorisi, çev. Ali Pekcan, İstanbul: Rağbet, 2019.
Zeydan, Abdülkerim. el-Vecîz fî usuli’l-fıkh. Dımışk: Müessesetü’r-risâle nâşirûn, 2015.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2024 Diwan International Scientific and Research Journal
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
