Teorik Ve Pratik Boyutlarıyla Nevayî’nin Hamse’sinde İman

Özet

İslam düşünce tarihinin gelişim süreci, iman konusunun Müslüman toplumun sosyal ve kültürel hayatında mühim yer edindiğini; onların kültür, sanat, şiir, edebiyat ve ahlak anlayışlarının oluşumunda son derece etkili olduğunu göstermektedir. Bunun, imanın dinin merkezinde yer alması ve Müslüman hayatın bu merkez etrafında şekillenmesiyle yakın ilişkisi vardır. Bu nedenle imanî meselelerin, diğer Müslüman milletlerin edebiyatında olduğu gibi Türk-İslam edebiyatında da çeşitli edebî türler vasıtasıyla işlendiği görülmektedir. Bir kısım şairler bu konuya kısaca atıfta bulunmakla yetinirken, diğer bir kısmı ise imanı temel bir problem olarak şiirlerinde detaylı incelemişlerdir. Bu ikinci kısma giren şairlerden biri de Ali Şir Nevayi’dir. O, Hamse adlı eserinin birinci mesnevisi Hayretü’l-Ebrâr’da “imanın şerhi” başlığıyla imanın mahiyeti ve esasları hakkında doyurucu bilgiler vermektedir. Ancak onu farklı kılan ise konunun nazari boyutuna değinirken yaşanan/pratik bir iman olgusunu da ön plana çıkararak iman-amel/ahlak-yaşam ilişkisine vurgu yapmasıdır.