Muhyiddin Derviş'in "İrabü'l-Kur'ân-i Kerim ve Beyanihi" Adlı Eserindeki Belâği Çabaları

Özet

Muhyiddin Derviş, “Kur’an-ı Kerim’in irabı ve Tefsiri” adlı eserinde belagat yöntemlerine dikkat çekmiş ve Kur’an ayetlerini yorumlarken bölümlerini ayrıntılı bir şekilde zikrederek ele almıştır. İlmi meânî bölümünde haberin çeşitlerini ve amacını açıklarken haberin zahirî anlamdan nasıl çıktığına da değinmiştir. Yüklem ve özneyi, vasıl ve fasıl, icaz, ıtnab, müsâvâtı belâgi yönden incelemiştir, Teşbih bölümünde istiâre çeşitlerini ayetlerden örnek getirerek açıklamıştır, mecazı Mürsel ve mecazı aklî yönlerini incelemiştir, ayrıca kinaye ve tariz farkını örnekler getirerek açıklamıştır, ilmi bedî’ bölümünde tıbak, mura’atu’n-nazır, tevriye ve mübalağa gibi sözün manevi güzelliğini ve cinas, berâat-i İstihlâl, berâat-i Hitâm gibi sözün lafzi güzelliğini belâgi yönlerinin faydalarını zikretmeden açıklamıştır.