Kültürel Hegemonya Karşısında Kur’ânî Kültürel Bağışıklık Modelinin Analizi

Özet

Günümüzde kültürlerin hızlı ve karmaşık küresel dönüşümlere maruz kaldığı bir dönemde, kültürel hegemonya ve kültürel saldırı, İslam toplumlarının karşı karşıya olduğu en ciddi meydan okumalar arasında yer almaktadır. Bu olgu, kimlik ve kültürel yapılar üzerinde derin etkiler bırakarak, daha hassas ve etkili stratejilerin benimsenmesi gerekliliğini daha da artırmıştır. Bu bağlamda “kültürel bağışıklık” yaklaşımı, söz konusu tehditlerle mücadelede etkili bir strateji olarak önem kazanmıştır. Bu araştırma, betimleyici-analitik yöntem ile Kur’ân-ı Kerîm ayetlerinin anlam incelemesine dayanarak ve kütüphane verilerinden yararlanarak, kültürel bağışıklığın temellerini, ilkelerini ve mekanizmalarını belirlemeyi ve bunların kültürel saldırılarla mücadeledeki rolünü açıklamayı amaçlamaktadır. Araştırmanın temel varsayımı, Kur’an’ın lafzî, aklî ve yapısal delaletleri aracılığıyla, İslam toplumunun kültürel kimliğini korumada bilişsel ve değer temelli bir koruyucu kalkan oluşturabilecek bir dizi temel, ilke ve mekanizmaya işaret etmesidir. Araştırma bulguları, bu modelin “ideolojik temeller, politika belirleme ilkeleri ve kültürel savunma mekanizmaları”dan oluşan üç temel eksen etrafında sınıflandırılabileceğini göstermektedir ki, bu unsurların her biri, İslam toplumunun kimlik ve kültürel yapılarının güçlendirilmesinde etkili bir rol oynamaktadır. Sonuçlar bu modelin, tutarlı bir stratejik çerçeve sağlayarak, kültürel bağışıklık ve direnç kapasitesini artırabilmekte; toplumu kültürel saldırı ve hegemonya oluşumunu önleme ya da sürmesini engelleme konusunda -en azından bu süreçlerin yıkıcı etkilerini azaltmada- önemli katkılar sağlayabileceğini göstermektedir.