کاربرد فقهی و حقوقی اصول فقه در عصر حاضر

نویسندگان

DOI::

https://doi.org/10.69892/Diwan.5211

کلمات کلیدی:

اصول فقه, احکام عملی, حقوق, فقه, قانون گذاری

چکیده

اصول فقه عبارت از قواعد و روش­هایی است که در فهم مطالب فقهی و حقوقی از طریق استنباط احکام شرعی، کمک می‌کند و در عین حال یک علم ابزاری است. در زمان حاضر، از یک­سو به سبب دوری از عصر نصوص شرعی و زایل شدن قراین زمان نزول وحی، افزون شدن هر روزه­ی نیازهای جامعۀ اسلامی و از طرف دیگر شبۀ عدم کارایی علوم اسلامی از جمله اصول فقه و عدم تحقیق مستقل در این زمینه، ضرورت احساس گردید که در رابطه به این موضوع، تحقیق صورت گیرد؛ لذا پرسش اساسی که مطرح می‌گردد این است که کاربرد فقهی و حقوقی علم اصول فقه در عصر حاضر چگونه است؟ در پاسخ به این پرسش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و با به‌کارگیری از روش گردآوری کتابخانه­ای به بررسی کاربردی بودن علم اصول فقه در عصر حاضر پرداخته و نتایج تحقیق هذا؛ نمایان­گر این است که اصول فقه در این عصر حداقل سه کاربرد در عرصه‌های احکام عملی، دانش حقوق و قانون­گذاری دارد که کاربرد اصول فقه در علم فقه و حقوق را ثابت ساخته است.

بیوگرافی نویسندگان

حمید الله مرادی، موسسه تحصیلات عالی سرپل

پوهنیار، عضو دیپارتمنت فقه و قانون، پوهنځی شرعیات، مؤسسه تحصیلات عالی سرپل.

محمد آصف فیضی، پوهنتون جوزجان

پوهنیار، عضو دیپارتمنت حقوق خصوصی، پوهنځی حقوق، پوهنتون جوزجان.

مراجع

قرآن‌کریم

إبن عبد البر، أبو عمر یوسف بن عبدالله. الانتقاء فی فضائل الأئمۀ الفقهاء. حلب: المطبوعات الإسلامیۀ، 1417 ه‌ق، چ1.

إبن مقفع، عبدالله. آثار إبن المقفع. بیروت: مکتبۀ الحیاۀ، 1416 ه‌ق، چ1.

إبن منظور، محمد بن مکرم. لسان العرب. جلد11. بیروت: دار الفکر، 1399 ه‌ق ، بی¬چا.

أبو حبیب، سعدی. القاموس الفقهی. دمشق: دار الفکر، 1408 ه‌ق، چ2.

ابهری، حمید «و دیگران». "کاربرد استصحاب در قوانین مدنی ایران". نشریه علمی وزارت علوم. مجله فقه و حقوق اسلامی. 2/4 (بهار و تابستان 1391 ه‌ش).

استانکزی، نصرالله. مبادی حقوق. کابل: انتشارات سعید، 1398 ه‌ش، چ5.

اشقر، عمر بن سلیمان. تاریخ الفقه الإسلامی. کویت: دار النفائس، 1410 ه‌ق، چ2.

افسری، سالم. قواعد فقهی مذهب امام شافعی. تهران: مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی، 1392 ه‌ش، چ1.

امامی، حسن، حقوق مدنی. تهران: کتاب فروشی اسلامیه، 1373 ه‌ش، چ4.

امیدی، جلیل. مقدمه¬ای بر تاریخ حقوق. تهران: نشر احسان، 1383 ه‌ش، چ1.

بابایی، پرویز. فرهنگ اصطلاحات و مکتب¬های سیاسی. تهران: انتشارات نگاه، 1391 ه‌ش، چ1.

بادپا، عبید الله. دور الاجتهاد والتقلید فی نظام القضاء. دمشق: دار إبن کثیر، 2013م، چ1.

البعلی، محمد بن أبی الفتح. المطلع علی ألفاظ المقنع. جده: مکتبۀ السوادی، 1423 ه‌ق، چ1.

پژوهشکده حوزه و پوهنتون. درآمدی بر حقوق اسلامی. تهران: انتشارات سمت، 1381 ه‌ش، چ3.

جعفری لنگرودی، محمد جعفر. مکتب¬های حقوقی در حقوق اسلام. تهران: انتشارات گنج دانش، 1370 ه‌ش، چ1.

حسنی، عبد الحی. نزهۀ الخواطر فی بهجۀ المسامع والنواظر، حیدر آباد دکن: دائرۀ المعارف العثمانیۀ، 1366 ه‌ش، چ1.

الحنفی الرازی، محمد بن ابی بکر. مختار الصحاح. بیروت- صیدا: المکتبۀ العصریۀ، 1420 ه‌ق، چ5.

حیدری، حسین و خاکسار آرانی، جنت. "مطالعه تطبیقی مقررات کیفری عبرانی و حمورابی". مجله پژوهش حقوق کیفری 3/8 (پاییز 1393 ه‌ش)، 115-143.

حیدری، محمد تمیم. قانوگذاری بشر از دیدگاه مذاهب اسلامی. کابل: انتشارات سعید، 1395 ه‌ش، چ1.

خلاف، عبد الوهاب. علم اصول الفقه. دمشق: دار القلم، بی¬تا، چ8.

الرازی، أحمد بن فارس بن زکریاء. معجم مقاییس اللغۀ. جلد 1 و4. بیروت: دار الفکر، 1399 ه‌ق، بی¬چا.

زحیلی، وهبۀ. جهود تقنین الفقه الإسلامی. بیروت: مؤسسۀ الرسالۀ، 1408 ه‌ق، چ1.

الزرکشی، بدر الدین محمد. البحر المحیط فی أصول الفقه. بیروت: دار الکتبی، 1414 ه‌ق، چ1.

زلمی، مصطفی. اصول فقه کاربردی. مترجم. احمد نعتی. تهران: نشر احسان، 1394 ه‌ش، چ1.

الزمخشری، محمود بن عمرو. الفائق فی غریب الحدیث والأثر. 3. بیروت: دار المعرفۀ، بی¬تا، چ2.

سیمایی صراف، حسین. "علت و راه¬های کشف آن در استدلال قیاسی؛ بررسی تطبیقی در فقه اسلامی و کامن¬لا". مجله پژوهشهای حقوقی دوره 15/2 (تابستان 1390)، 43-64.

سیمایی صراف، حسین. قیاس در استدلال حقوقی. تهران: شهر دانش، 1392 ه‌ش، چ1.

عبد البر، محمد زکی. تقنین الفقه الإسلامی. قطر: ادارۀ إحیاء التراث الإسلامی، 1407 ه‌ق، چ2.

عمر، أحمد مختار عبد الحمید. معجم اللغۀ العربیۀ المعاصرۀ. جلد 3. بیروت: عالم الکتب، 1429 ه‌ق، چ1.

قاسم، عبد الرحمن. الاسلام و تقنین الأحکام. بی¬جا: نشر مؤلف، 1397 ه‌ش، چ2.

قانون مدنی افغانستان. ماده 1، بند 2.

قرضاوی، یوسف. المدخل لدراسۀ الشریعۀ الإسلامیۀ. قاهرۀ: مکتبۀ وهبۀ، 1411 هـ.ق، چ1.

کاتوزیان، ناصر. مقدمه علم حقوق، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1390 ه‌ش، چ79.

گلباغی ماسوله، سید علی جبار. درآمدی بر عرف. تهران: مؤسسه بوستان کتاب، بی¬تا، چ1.

النمله، عبد الکریم. المهذب فی علم اصول الفقه المقارن. جلد1. ریاض: مکتبۀ الرشد، 1420 ه‌ق، چ1.

##submission.downloads##

چاپ شده

2024-07-30

شماره

نوع مقاله

Articles