حکم شرعی مجازات مالی

نویسندگان

DOI::

https://doi.org/10.69892/Diwan.523

کلمات کلیدی:

حکم شرعی, مجازات مالی, جریمه نقدی, دیدگاه فقهاء, دلایل شرعی

چکیده

هدف این تحقیق شناخت حکم شرعی تعزیرات مالی است، جزای نقدی از جمله مجازاتی است که تحت تأثیر قوانین وضعی  به‌عنوان یک نوع از مجازات جایگزین حبس مورد توجه قرار گرفته است. در این مقاله تلاش شده به بررسی حکم شرعی مجازات جزای نقدی از منظر اسلام پرداخته شود. روش تحقیق در مقاله حاضر توصیفی- تحلیلی بوده و برای جمع آوری معلومات از روش کتابخانه‏ ای استفاده شده است. در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافته های تحقیق بر این امر دلالت دارد که مجازات جزای نقدی دارای ابعاد اقتصادی مهمی از منظر تحلیل فقهی است، در مورد حکم تکلیفی جریمه مالی فقهای اسلامی اختلاف نظر دارند، دیدگاه جمهور علما و قول راجح در مذهب حنفی حرمت وضع  تعزیرات مالی است. به‌عنوان نتیجه بحث می‌توان گفت که جریمه مالی با درنظر داشت قواعد کلی شریعت اسلام مبنی بر احترام ملکیت اشخاص وحرمت اخذ مال غیر بدون مجوز شرعی، جایز نمی باشد.

بیوگرافی نویسندگان

صدیق الله کریمی، پوهنتون سمنگان

پوهندوی، عضو دیپارتمنت ثقافت اسلامی پوهنځی شرعیات پوهنتون سمنگان / افغانستان.

محمد عثمان روحانی، پوهنتون تعلیم و تربیه کابل

پوهاند، دوکتور، عضودیپارتمنت تفسیر وحدیث پوهنځی علوم اسلامی پوهنتون تعلیم وتربیه کابل

مراجع

قرآن‌کریم

ابن الهمام، محمد بن عبدالواحد ابن الهمام. فتح القدیر شرح الهدایة. بیروت: دار الفکر. 1411 ه‌ق،1.

ابن قیم الجوزی، أبوعبدالله محمد بن قیم. الطرق الحکمیة والسیاسة الشرعیة. بیروت: شرکه دار الارقم، 1419 ه‌ق.

ابن تیمیة، احمد بن عبدالحلیم. الحسبه فی الإسلام. المدینة المنورة: مؤسسة، مکة،1427 ه‌ق.

ابن حنبل، أحمد بن محمد بن حنبل بن هلال بن أسد الشیبانی. مسند الإمام أحمد. قاهره: مؤسسة قرطبة، 1428 ه‌ق، 5.

إبن عابدین شامی، محمد أمین بن عمر إبن عابدین. رد المحتار علی الدر المختار. بیروت: دارالفکر، 1412 ه‌ق، 2.

ابن عبدالبر، یوسف بن عبد البر النمری. التمهید لما فی الموطأ من المعانی والأسانید. بیروت: دارالفکر،1427 ه‌ق، 4.

ابن فرحوع، شمس الدین ابی عبدالله محمد بن فرحون المالکی. تبصرة الحکام فی اصول الأقضیة ومناهج الاحکام. تحقیق. جمال الدین مرعشلی. بیروت: دارعالم الکتب العربی،1423 ه‌ق، 2.

بخاری، محمد بن إسماعیل. الجامع الصحیح. تحقیق. محمد زهیر بن ناصر الناصر. بیروت: دارطوق النجاة، 1422 ه‌ق)، 6.

بخاری، أبوعبدالله محمد بن إسماعیل البخاری. الجامع المسند الصحیح المختصر من سنن رسول الله و ایامه. تحقیق. محمد زهیر بن ناصر الناصر. بیروت: دارطوق النجاة،1422 ه‌ق ، 4.

بن سماعیلی، محمد. "العقوبات المالیة ودورها فی إعادة تأهیل المحکوم علیه". پوهنتون الجزایر مجلة البحوث العلمیة والدراسات الإسلامیة 11/1، (ربع چهارم سال 2019م).

البهوتی، منصور بن یونس بن إدریس. شرح منتهی الإرادات. بیروت: عالم الکتب العربی،1403ق، 3.

البهوتی، منصور بن یونس بن إدریس. کشاف القناع عن متن الإقناع. بیروت: عالم الکتب العربی،1403 ه‌ق، 2.

البوطی، محمد سعید رمضان البوطی. محاضرات فی الفقه المقارن. دمشق: دار الفکر،1422 ه‌ق.

جزیری، عبدالرحمن. الفقه علی المذاهب الاربعة. بیروت: دار الفکر،1422 ه‌ق، 5.

الجوزی، أبوعبدالله محمد بن قیم. الطرق الحکمیة والسیاسة الشرعیة. بیروت: شرکه دار الارقم، 1419 ه‌ق.

حبیبی، ضمن علی. مبانی فقهی جریمه مالی در فقه امامیه و فقه اهل سنت. ایران: مجله حکومت اسلامی، 22/1، بهار سال 1396.

الحنبلی، محمد بن أحمد بن عبد الهادی. تنقیح التحقیق فی أحادیث التعلیق. تحقیق. سامی بن محمد بن جاد، ریاض: دارالارقم،1423 ه‌ق.

الحوالی، عبدالله بن محمد. العقوبات المالیة فی الفقه الإسلامی و صور تطبیقاتها. مجلة العدل. 59/15 ماه رجب 1435 ه‌ق، پوهنتون ملک عبدالعزیز جده.

الخطیب، احمد غالب الخطیب. (2021م). الغرامة المالیة وتطبیقاتها فی المحاکم الشرعیة الأردنیة. شبکة دائرة الإفتاء.

https://www.aliftaa.jo/ShowContent.aspx?Id=8

الدسوقی، محمد بن احمد بن عرفة. حاشیة الدسوقی علی الشرح الکبیر. بیروت: دارالفکر، 1428 ه‌ق، 4.

الدیرشوی، عامر. (2020م). "العقوبات المالیة التعزیریة من زاویة أصول الفقه". مجله علمی پوهنځی علوم اسلامی پوهنتون اغرچچین.4/7 (2020م).

الدیرشوی، محمد جنید. الحریة الاقتصادیة ومدی سلطان الدولة فی تقییدها فی الشریعة الاسلامیة. دمشق: دارالنوادر،2010م.

زحیلی، وهبه. الفقه الاسلامی و ادلته. 7. دمشق: دار الفکر،1418 ه‌ق.

الزرقا، مصطفی احمد. المدخل الفقهی العام. دمشق: دارالقلم،1418 ه‌ق،1.

الزیلعی، فخرالدین عثمان بن علی. تبیین الحقائق شرح کنزالدقائق. ج3. (بیروت: دارالکتاب العربی،1402 ه‌ق.

السحیم، عبدالله بن عبدالرحمن بن الصالح. مکتبة المشکاة الإسلامیة. العقوبات المالیة. https://shababaltgher.alafdal.net (الوصول:1440ق.

السعدی، احمد محمد السعید. (2011م)." حکم التعزیر بالمال". مجلة تحقیقات حقوق اسلامی، 2/3. 2011م.

شاطبی، أبواسحاق ابراهیم بن موسی. الأعتصام. تحقیق. هشام بن اسماعیل. السعودیة: دار ابن الجوزی،1421 ه‌ق.

الطرابلسی، علاءالدین علی بن خلیل. معین الحکام فیما یتردد بین الخصمین من الأحکام. القاهرة: بولاق،1892م.

عامر، عبدالعزیز. التعزیر فی الشریعة الإسلامیة. بیروت: دار الفکر العربی، 1976م.

عبدالله، محمد. ولایة الحسبة فی الاسلام. قاهره: بی تا، مکتبه الزهراء.

علیزاده، یعقوب. (1401ش). بررسی مجازات جزای نقدی از منظر فقه اقتصادی. تهران: فصلنامه مطالعات فقه اقتصادی پوهنتون پیام نور، بخش الهیات فقه و حقوق اسلامی. 4/3، خزان سال 1401ش.

عوده، عبدالقادر. التشریع الجنائی الإسلامی مقارنة بالقانون الوضعی. بیروت: مؤسسة الرسالة،1423 ه‌ق، 1.

العمری، عیسی العمری. محمد شلال العمری. فقه العقوبات فی الشریعه الاسلامة. بی‎جا: دار المسیره للنشر، بی‌تا.

فیضی، تبسم کلثوم. (2017م). "العقوبات المالیة وسقوطها فی ضوء القرآن والسنة والقانون الوضعی". مجله اعجاز تحقیقی. هند، مرکز تحقیقات علمی شاه ولی الله دهلوی، 2/1(2017م).

قراملکی و حمیدی، علی مظهر قراملکی و محمد رضا حمیدی. (1391ش). بررسی مشروعیت مجازات مالی. پوهنتون تهران: فصلنامه تحقیقات فقه و حقوق اسلامی8/28 ( تابستان سال 1391ش).

قرشی، محمد بن احمد. معالم القربة فی احکام الحسبة. بی‎جا: الهئیة المصریه العامة للکتاب،1408 ه‌ق.

النووی، یحی بن شرف. شرح النووی علی صحیح مسلم. المجلد2.مراجعة: خلیل المیس. بیروت: دار القلم،1422 ه‌ق،2.

نیشاپوری، مسلم بن الحجاج النیسأبوری. صحیح المسلم. بیروت: داراحیاءالتراث العربی،1429 ه‌ق، 5.

##submission.downloads##

چاپ شده

2024-07-30

شماره

نوع مقاله

Articles