د قتل په جرم کې د اسلامی شریعت خلاف دودونو رول: د خوست ولایت د سموات کلی موردی مطالعه
DOI::
https://doi.org/10.69892/diwan.2026.151کلمات کلیدی:
پخوانی دودونه, جرګه, عرفی عدالت, قومي عوامل, کلتوري عوامل, ناموس وژنه, وژنه, وینې غچچکیده
لنډیز
دغه څېړنه د خوست ولایت د اسماعیل خېلو او مندوزیو ولسوالیو د سموات کلی فرهنګي او قومي فکټورونو کې د وژنې پېښو د رامنځته کېدو عوامل او اغېزې څېړي. په دې سیمه کې د قتل پېښې په پراخه کچه د کلتوري باورونو، دودیزو رواجونو، او قومي تقاضاوو له امله رامنځته کېږي، چې اکثره یې د عزت او شرم مفاهیم، د وینې غچ (انتقام)، د شخړو د منابعو لکه ځمکې، او د ودنو پورې اړوند شخړې دي. دغه دودیز باورونه د ټولنې په جوړښت کې ژورې ریښې لري، د انساني ژوند د ارزښت خلاف تاوتریخوالی او قتل تشویقوي. څېړنه څرګندوي چې د رسمي قوانیونو کمزورتیا او په جرګې باندې تکیه هم د تاوتریخوالي دوام ته زمینې برابروي. دا څېړنه د کیفي میتودو په کارولو د قتل د کلتوري او قومي فکتورونو په اړه علمي تحلیل کوي. د معلوماتو راټولولو لپاره مرکې له قومي مشرانو او قربانیانو سره او ځانګړي پوښتنلیکونه له سموات له کلی څخه اخیستل شوي، او هدفمنده نمونه په خوست ولايت، سموات کلی کې انتخاب شوې ده. څېړنه له امنیتي محدودیتونو او د معلوماتو ورکولو د ځینو خلکو ناغیړي سره مخ وه، خو د اخلاقي اصولو په مراعتولو سره په ګډونوالو کې د باور او حریم ساتنې ټینګار شوی دی. د دې څېړنې پایلې وړاندیز کوي چې د وژنو د مخنیوي لپاره باید کلتوري موانعو ته د مناسبو لارښوونو او عامه پوهاوي د زیاتوالي له لارې د ناوړه دودونو له منځه وړلو په ګډون جامع، کلتوري پلي کیدونکو او سوله ییزو تدابیرو ته لومړیتوب ورکړل شي. سربېره پر دې، د رسمي او دودیزو عدلي سیستمونو پیاوړتیا، اقتصادي فرصتونو پرمختیا، او د ټولنیزې همغږۍ لوړول دې ته اړتیا ده چې د دغه تاوتریخوالي کړۍ ماته کړي او په ټولنې سوله ټينګه کړي.
مراجع
قرآن کریم
1. أبو زيد، أحمد. جرائم الشرف في المجتمعات العربية: دراسة سوسيولوجية. جامعة الكويت: مجلة العلوم الاجتماعية، ۱۹۹۶ م.
2. الزحيلي، وهبة بن مصطفى. جرائم الشرف في الفقه الإسلامي والقانون. دمشق: دار الفكر، ۲۰۰۵ م.
3. القرضاوي، يوسف. فقه الجريمة والعقوبة في الإسلام. القاهرة: مكتبة وهبة، ۲۰۰۱ م.
4. Aliyu, Taofeek Kolawole et al. “Cultural Themes Related to Oral Health Practices, Beliefs, and Experiences in Nigeria: A Scoping Review.” Oral 5/2 (2 April 2025), 1-24. https://doi.org/10.3390/oral5020023
5. Barak, Gregg et al. Class, Race, Gender, and Crime: The Social Realities of Justice in America. Lanham, MD: Rowman & Littlefield, 2010.
6. Caterini, Martina. “Moving Towards More Inclusive Definitions of Femicide: Intersectionality and Marginalised Identities.” Contemporary Challenges: The Global Crime, Justice and Security Journal 4 (October 8, 2023), 1–22. https://doi.org/10.2218/ccj.v4.9119
7. Daniel, Udom - Ben, Victor. “Cultural Definition of Diseases and Healthcare for Infants and Children in Africa: The Experiences in Southeast Nigeria.” Journal of National Issues 2/1 (March 28, 2025), 65–74. https://doi.org/10.5281/zenodo.15049127
8. Dayan, Hava. “Ethnocultural Diversity in Homicide Crime Scene Staging.” Homicide Studies 28/1 (February 2024), 99–121. https://doi.org/10.1177/10887679221082910
9. Dayan, Hava et al. “Exploring Homicide Diversity: Femicide Across Sociocultural Groups.” Crime & Delinquency 70/1 (January 2024), 234–256. https://doi.org/10.1177/00111287221086273
10. Islam, Z. “Dynamics of Rural Crime in South Asia: A Criminological Overview.” International Journal of Social Science, Technology and Economics Management 1 (2024), 289–310.
11. Khaskheli, Muhammad Bilawal et al. “Comparative Analysis of Honor Killing Phenomena in China and Pakistan.” Journal of Law and Criminal Justice 6/2 (2018), 15–34. https://doi.org/10.15640/jlcj.v6n2a2
12. Mencken, F. – Froese, Paul. “Gun Culture in Action.” Social Problems 66 (20 November 2017), 1–25. https://doi.org/10.1093/socpro/spx040
13. Noor, Neeha. “Honor or Oppression? A Critical Discourse Analysis of Media Representation of Honor-Based Violence Against Women in South Asia.” International Review of Social Sciences 13/3 (2025), 12–24.
14. Oguntibeju, Oluwafemi Omoniyi. “The Interrelationship Between Culture and the Use of Medicinal Plants in Healing: Perspective from Selected Cultures and Countries.” Pakistan Journal of Life and Social Sciences (PJLSS) 23/1 (2025), 63-83. https://doi.org/10.57239/PJLSS-2025-23.1.00651
15. Ojukwu, Chidimma Evelyn – Biereenu-Nnabugwu, Makodi. “Criminals’ Recourse to Indigenous Spirituality and Crisis of Crime Control in Anambra State: A Study in Interpretive Analysis.” Socialscientia: Journal of Social Sciences and Humanities 10/2 (20 July 2025), 99-107.
16. Okeke, Sylvester R. et al. “Addressing Health Disparities Among Migrants in High-Income Countries: Using Sociocultural Beliefs and Norms as Resources.” Handbook of Concepts in Health, Health Behavior and Environmental Health. ed. Pranee Liamputtong. 1–20. Singapore: Springer Nature Singapore, 2025. 1-20. https://doi.org/10.1007/978-981-97-0821-5_65-1
17. Owusu, Emmanuel Sarpong. Superstition-Driven Violence Against Children and the Elderly in Ghana and Kenya: A Criminological Analysis. England: School of Criminology and Criminal Justice, University of Portsmouth, 2025.
18. Park, Sanghee – Mwihambi, Yesse Charles. “Reducing Hate Crimes: The Role of Racial Contexts and Minority Representation in U.S. State Protective Services.” Public Performance & Management Review 48/3 (4 May 2025), 497–524. https://doi.org/10.1080/15309576.2024.2443136
19. Qadeer, M. et al. “Honour Killing in South Punjab, Pakistan.” Journal of Applied Linguistics and TESOL (JALT) 8/2 (16 May 2025), 690–703.
20. Shafti, Saeed Shoja. “Shame Killing: Characteristics and Outlooks.” Annals of Public Health & Epidemiology 1/3 (2020), 1–6. https://doi.org/10.33552/APHE.2021.01.000515
21. Sharpe, Tanya L. et al. “Exploring Research on the Coping Strategies of Black Survivors of Homicide Victims: A Scoping Review.” Homicide Studies 29/1 (February 2025), 6–44. https://doi.org/10.1177/10887679241277126
22. Wainwright, John et al. “A Lack of Cultural Understanding and Sometimes Interest: Towards Half a Century of Anti-Racist Policy, Practice and Strategy within Probation.” Probation Journal 71/2 (June 2024), 116–138. https://doi.org/10.1177/02645505231213977
23. Welsh, Brandon C. – Piza, Eric L. “Crime Prevention for Social Impact and Social Justice: The Ideals, the Challenges, the Progress.” The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science 714/1 (July 2024), 8–21. https://doi.org/10.1177/00027162251351061
##submission.downloads##
چاپ شده
ارجاع به مقاله
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Diwan International Scientific and Research Journal

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 می باشد.











