مصطفی دیمیرجی، خشم سیاه: عصیان غلامان زنگی در جهان اسلام در قرون وسطی (869-883)، انتشارات چیزگی، چاپ 3، قونیه 2021، تعداد صفحات 318، ISBN: 9786051960272

چکیده

در دورۀ عباسیان، به سرکردگی علی بن محمد که خود شیعی بود، عصیان سیاه‌پوستان در سال‌های 869 تا 883 میلادی رخ داد. کتاب "خشم سیاه: عصیان غلامان زنگی- سیاه ‌پوست در جهان اسلام در قرون وسطی (869-883 م)"، نوشتۀ مصطفی دمیرجی، از نظر اهمیت موضوع و سبک تحلیل یکی از آثار ارزشمند در این زمینه به شمار می‌آید. این مطالعه، با بهره‌گیری از منابع معتبر کلاسیک و مدرن، به بررسی جغرافیای شورش، دلایل وقوع، گسترش دامنۀ آن، تکنیک‌های جنگی به‌کاررفته، و اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت این رویداد می‌پردازد. علی بن محمد، که در اصل سفیدپوست بود و خود را از نواده‌گان حضرت علی^{رضی الله عنه} می‌خواند، در شرایطی این قیام را سازمان‌دهی کرد که گروهی از غلامان سیاه‌پوست در مزارع بزرگ بصره زیر شرایط به شدت سخت و شاق کار می‌کردند. این عصیان در سال 869 میلادی در باتلاق‌های بصره آغاز شد و به‌سرعت گسترش یافت. خلیفۀ عباسی، معتمد علی‌الله، برای سرکوب این قیام برادرش موفق بالله را مأمور کرد. پس از نبردهای سنگین، موفق بالله توانست در سال 883 میلادی با کشتن علی بن محمد، این عصیان را پایان دهد.